سبد خرید
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تفسیر گازهای خون شریانی

گازهای خون شریانی

چرا تفسیر گازهای خون شریانی لازم می شود؟

پارامترهای اصلی جهت تفسیر گازهای خون شریانی
علاوه بر PaO2 و O2 Sat، سایر مقادیر لازم برای تفسیر اختلالات اسید و باز شامل PH، PaCO2، HCO3، Base Excess (BE)، Total CO2 Conent ، BD و Anion Gap است.

PH

PH طبیعی خون بین ۷٫۳۵ تا ۷٫۴۵ است. PH بالاتر از ۷٫۴۵ آلکالمی و PH زیر ۷٫۳۵ اسیدمی گفته میشود. بطور متوسط میزان آن ۷٫۴۰ در نظر گرفته می شود.

PaCO۲

نمایانگر میزان دی اکسید کربن موجود در خون شریانی است. میزان طبیعی آن ۳۵-۴۵ میلی متر جیوه است. افزایش بیش از ۴۵ mmHg اسیدوز تنفسی و کاهش آن از ۳۵mmHg آلکالوز تنفسی نامیده می شود.

HCO۳

میزان طبیعی یون بیکربنات بین ۲۲ تا ۲۶ میلی اکی والان در لیتر است. افزایش آن از۲۶ میلی اکی والان در لیتر بیانگر آلکالوز متابولیک و کاهش آن از ۲۲ میلی اکی والان درلیتر بیانگر اسیدوز متابولیک است.

افزایش باز (Base Excess) (BE)

در شرایطی که PaCO2 در حرارت ۳۷ درجه سانتیگراد، معادل ۴۰ mmHg بوده و کمبود اکسیژن نیز وجود نداشته باشد، BE به مقدار اسید یا بازی اطلاق می گردد که برای حفظ PH در حد طبیعی و نیز حفظ بیکربنات به میزان ۲۴ میلی اکی والان در لیتر مورد نیاز است. مقدار طبیعی BE بین ۲+ و۲- متغییر بوده و بر حسب میلی اکی والان در لیتر بیان می شود. افزایش BE از ۲+ نمایانگر احتباس باز غیر فرار و یا به عبارت دیگر آلکالوز متابولیک و کاهش BE از ۲- نمایانگر احتباس اسید غیر فرار و یا به عبارت دیگر اسیدوز متابولیک است.

روش تفسیر برگه آزمایش گازهای خون شریانی (ABG)

مرحله اول

مشاهده مقدار PaO2 و O2 Sat : ابتدا به PaO2 توجه شود که آیا بیمار دچار هایپوکسمی است؟ PaO2 به اکسیژن محلول در خون بر میگردد و در حالت طبیعی مقدار آن بین ۱۰۰ – ۸۰ میلی متر جیوه است. PaO2 بین ۶۰ تا ۷۹ میلی متر جیوه را هایپوکسی خفیف، بین ۴۰ تا ۵۹ میلی متر جیوه را هایپوکسی متوسط و کمتر از ۴۰ میلی متر جیوه را هایپوکسی شدید می نامند. مقادیر زیر ۴۰ میلی متر جیوه بسیار مخاطره آمیز است.
O2 Sat یا درصد اشباع هموگلوبین از اکسیژن می باشد که به مقدار PaO2 و عوامل موثر بر منحنی شکست اکسی ـ هموگلوبین وابسته است. بجز در افراد مبتلا به COPD میزان O2 Sat زیر ۸۰% احتمال خون وریدی را مطرح می نماید.

مرحله دوم

با توجه به PH مشخص می شود که در وضعیت نرمال یا اسیدی یا بازی قرار داریم. PH زیر ۷٫۴۰ اسیدی و پایین تر از ۷٫۳۵ اسیدوز خوانده می شود همچنین PH بالای ۷٫۴۰ قلیایی و بالاتر از ۷٫۴۵ آلکالوز تلقی می شود.

مرحله سوم

با توجه به PaCO2 مشخص شود که اسیدوز تنفسی یا آلکالوز تنفسی یا حالت نرمال وجود دارد. PaCO2 کمتر از ۳۵ آلکالوز تنفسی و بالاتر از ۴۵ اسیدوز تنفسی است.

مرحله چهارم

به یون بیکربنات HCO3- توجه می شود تا مشخص گردد که اسیدوز متابولیک یا آلکالوز متابولیک یا حالت نرمال وجود دارد. مقادیر بیش از ۲۶ میلی اکی والان در لیتر نمایانگر آلکالوز متابولیک و کمتر از ۲۲ میلی اکی والان در لیتر نشان دهنده اسیدوز متابولیک است.

مرحله پنجم

به مقدار BE توجه شود، این معیار برای تفسیر اسیدوز و آلکالوز با منشا متابولیک دقیق تر از یون بیکربنات است. در صورتیکه بیش از ۲+ باشد نمایانگر آلکالوز متابولیک و اگر کمتر از ۲- باشد نمایانگر اسیدوز متابولیک است.

مرحله ششم

آیا PH جبران شده است یا بدون جبران؟ در بدن مکانیزمهای جبرانی (بافری، تنفسی، متابولیک) در زمان اختلالات اسیدو باز فعال میشوند پس یکی از سه حالت زیر وجود دارد :


الف) بدون جبران


در این حالت PH غیر طبیعی بوده، PaCO2 یا HCO3 نیز غیر طبیعی هستند. در این حالت با توجه به PH. نوع اختلال (اسیدوز یا آلکالوز) مشخص می گردد و PaCO2 بیانگر اختلال تنفسی و HCO3 نمایانگر اختلال متابولیک خواهد بود.

قانون I :
اگر تغییرات PH و PaCO2 در جهت مخالف یکدیگر باشد، یک بیماری تنفسی وجود دارد :
PH = 7.32 PaCO2 = 50 mmHg HCO3 = 24 meq/l
قانون II :
اگر تغییرات PH و HCO3- هم جهت باشند، یک بیماری متابولیک وجود دارد :
PH = 7.32 PaCO2 = 40 mmHg HCO3- = 18 meq/l


ب ) جبران ناقص


در این حالت PH ، HCO3 و PaCO2 هر سه غیر طبیعی هستند. بدین معنی که مکانیسمهای جبرانی فعال شده اند اما موفق به اصلاح کامل PH نشده اند. برای تشخیص اختلال اولیه و مکانیسم جبرانی، ابتدا به مقادیر HCO3 و PaCO2 توجه می شود و سپس PH مد نظر قرار می گیرد و قانون سوم مطرح میشود :
قانون III :
اگر تغییرات PaCO2 و HCO3- هم جهت باشند، بدن در حال جبران عدم تعادل است :
PH = 7.30 PaCO2 = 25 mmHg HCO3- = 12 meq/l
در این مثال یک بیماری متابولیک وجود دارد. کاهش PaCO2 یک مکانیسم جبرانی است و تشخیص اسیدوز متابولیک با جبران ناقص سیستم تنفسی می باشد.


ج ) جبران کامل


در این حالت PH طبیعی، ولی PaCO2 و HCO3- هر دو غیر طبیعی هستند.
قانون IV :
در وضعیت جبران کامل، برای تشخیص اختلال اولیه و مکانیسم جبرانی ابتدا با نگاه کردن به مقادیر HCO3- BE و PaCO2 نوع اختلال را مشخص کرده، سپس به مقدار PH توجه می کنیم:
۱ـ در صورتیکه میزان PH بین ۷٫۳۵ – ۷٫۴۰ بود، علت اولیه اسیدوز است.
۲ـ در صورتیکه میزان PH بین ۷٫۴۰ – ۷٫۴۵ بود، علت اولیه آلکالوز است. مثال :
PH = 7.42 PaCO2 = 50 mmHg HCO3- = 32 meq/L
تشخیص : آلکالوز متابولیک، اسیدوز تنفسی، جبران کامل

طرز کار:

سه تا پنج میلی لیتر خون شریانی گرفته می شود. معمولاً از شریان های رادیال، براکیال، فمورال استفاده می شود. نتایج غیر طبیعی این تست عبارتند از:
♦ افزایش pH نشانگر آلکالوز متابولیک یا آلکالوز تنفسی است.
♦ کاهش pH نشانگر اسیدوز متابولیک یا اسیدوز تنفسی است.
♦ افزایش pCO2 نشانگر COPD است.
♦ کاهش pCO2 نشانگر هیپوکسمی است.
♦ افزایش HCO3 نشانگر هیدراسیون و COPD است.
♦ کاهش HCO3 نشانگر افت مایعات است.
♦ افزایش pO2 نشانگرهیپوونتیلاسیون است
♦ کاهش pO2 نشانگر آنمی و مشکلات تنفسی است.

مداخلات پرستاری تفسیر گازهای خون شریانی:

قبل از تست
♦ به بیمار شرح دهید که گرفتن نمونه خون شریانی ممکن است ناراحت کننده تر از خون وریدی باشد.
♦ اطلاعات مربوط به تهویه مکانیکی یا اکسیژن مکمل بیمار را روی برگه آزمایش ثبت کنید، همچنین مقدار اکسیژن مکمل یا تنظیمات ونتیلاتور می تواند روی
♦ نتایج تست گازهای خون شریانی تاثیر بگذارد.

پس از تست
♦ فشار مکانیکی به مدت ۵ دقیقه بر روی موضع وارد کنید.
♦ موضع را به مدت ۳۰ دقیقه پانسمان فشاری کنید تا خونریزی قطع شود
♦ موضع خونگیری از نظر خونریزی تحت نظر باشد..

255
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

توسط
تومان